عموما اولین قدم ضروری برای شروع زندگی مشترک تهیه یک خانه برای سکونت است. در برخی موارد تهیه مسکن برای زندگی و جزئیات آن، باعث شروع اختلافات میان زوجین می شود.
بر اساس ماده 1114 قانون مدنی ایران که مبتنی بر شرع است، تعیین محل سکونت از حقوق مرد است و زن باید در جایی که همسر او برای زندگی مشخص کرده است ساکن شود به جز مواردی که مرد حق تعیین محل سکونت را به زن داده باشد.
زن می تواند در ضمن عقد نکاح با موافقت شوهر خود، اختیار تعیین مسکن و محل زندگی را دریافت کند. در این صورت اگر زوج در تهیه مسکن موردنظر زوجه اقدامات لازم را انجام ندهد، زن می تواند از طریق مراجعه به مراجع صالح، مرد را ملزم به تهیه مسکن مورد نظر نماید.
از آنجا که یکی از جلوه های تمکین زوجه از زوج، سکونت در منزلی است که مرد تهیه کرده است و مرد نیز باید در زمان تهیه مسکن، شان زن را در نظر بگیرد، به همین سبب، قانونگذار در ماده ۱۱۰۷ ق. م، مسکن را از موارد نفقه زوجه محسوب کرده است.
بنابراین با توجه به اینکه، مرد وظیفه دارد، برای زن مسکن تهیه کند حتی اگر زن به صورت ضمن عقد، اختیار انتخاب مسکن را نگرفته باشد باز هم شوهر باید طبق شان زن برای او مسکن مناسب را تهیه کند و عدم تهیه مسکن از سوی مرد، موجب حکم به عسر و حرج او و در حکم ناتوانی از پرداخت نفقه می شود و به همین دلیل طبق قانون امکان طلاق برای زن فراهم می شود.
با توجه به اینکه مسکن یکی از موارد نفقه می باشد، در مواردی که زوجه بدون دلیل موجه در محل سکونتی که زوج تهیه کرده است زندگی نکند، عدم تمکین برای تلقی می شود و زن ناشزه محسوب می شود و نفقه ای به او تعلق نمی گیرد.
لازم به ذکر است، زنی که می خواهد اختیار حق تعیین محل سکونت را به صورت شرط ضمن عقد نکاح یا عقود دیگری دریافت کند باید به جزئیات آن توجه کافی را داشته باشد.
به عنوان مثال اگر در عقدنامه صرفا درج شود که شرط حق مسکن با زوجه است، معمولا قضات این حق را به تعیین شهر محل سکونت منصرف می کنند که در این صورت شامل شرایطی مانند: مستقل بودن، در محدوده شهر بودن یا انخاب منزلی خاص نمی شود.
بنابراین زوجه در زمان آوردن شرط ضمن عقد برای تعیین مسکن باید به این موارد نیز دقت داشته باشد و شروط مد نظر زوجه به صورت واضح و صریح ذکر شود تا جای ابهامی باقی نماند.
مشاوره با وکیل خانواده
آنچه زوجین باید درباره حق انتخاب و تعیین مسکن بدانند